Na het douchen liggen er haren op je handen, langs de afvoer en misschien ook nog in de handdoek. Het is verleidelijk om de shampoo de schuld te geven. Gisteren, toen je je haar niet waste, zag je er immers veel minder.
Toch is dat geen eerlijke vergelijking. Haren vallen ook uit op dagen waarop je niet doucht. Alleen blijven ze dan vaker tussen andere haren hangen. Tijdens het wassen komen ze tegelijk los en worden ze zichtbaar. Daardoor lijkt een gewone wasbeurt soms op een kleine haarcrisis.
Maar hoe zit het met de andere kant van het verhaal? Kan veel wassen de hoofdhuid uitdrogen of de haren beschadigen? Daar is verrassend genoeg serieus onderzoek naar gedaan.
Een onderzoek met 1.500 deelnemers zet de discussie op scherp
In 2021 verscheen een studie waarin onderzoekers bij 1.500 Chinese mannen en vrouwen bekeken hoe vaak zij hun haar wassen en hoe het met hun haar en hoofdhuid ging. De deelnemers varieerden van mensen die hooguit één keer per week shampoo gebruikten tot mensen die dat dagelijks deden.
De uitkomst was niet wat je zou verwachten als vaak wassen per definitie slecht was. De beste algemene tevredenheid en gunstige metingen werden gevonden bij vijf tot zes wasbeurten per week. In een afzonderlijk experiment bleek dagelijks wassen gedurende vier weken bovendien op verschillende gemeten punten gunstiger dan slechts één keer per week wassen.
Er is wel een belangrijke kanttekening. Het onderzoek werd volledig betaald door shampoo fabrikant Procter & Gamble en richtte zich op Aziatische deelnemers met overwegend steil haar. De resultaten bewijzen dus niet dat dagelijks wassen voor ieder haartype de beste keuze is. Ze laten wel zien dat de simpele regel ‘hoe minder shampoo, hoe gezonder’ niet goed overeind blijft.
De hoofdhuid is geen oppervlak dat altijd met rust moet worden gelaten
Onder het haar wordt voortdurend talg aangemaakt. Daarbij komen zweet, huidschilfers, stof en resten van stylingproducten. Dat is op zichzelf heel normaal. Maar als die resten zich ophopen, kan de hoofdhuid vet aanvoelen en kunnen bestaande klachten zoals jeuk en schilfering duidelijker worden.
Wassen verwijdert een deel van die ophoping. In de studie uit 2021 zagen onderzoekers bij vaker wassen onder meer minder talg en schilfers. Dat verklaart waarom iemand met snel vet wordend haar zich na dagelijks wassen juist prettiger kan voelen dan na een week uitstellen.
De hoofdhuid is namelijk huid. De vraag is niet hoeveel dagen je haar ‘zonder shampoo kan’, maar of reinigen helpt zonder dat je huid of haar daar last van krijgt.
Waarom er tijdens het wassen zoveel haren loskomen
Een haar dat aan het einde van zijn groeicyclus is gekomen, zit niet meer op dezelfde manier vast als een haar die volop doorgroeit. Door water, het masseren van de hoofdhuid en het uitspoelen komen haren die toch al op het punt stonden uit te vallen gemakkelijker tevoorschijn.
Wie om de drie dagen wast, kan daardoor in één douchebeurt meer losse haren aantreffen dan iemand die elke dag wast. De afvoer laat dan vooral zien wanneer die haren zijn losgekomen, niet noodzakelijk hoeveel haar iemand in totaal verliest.
Dat maakt ook het tellen van haren lastig. Zonder vaste meetmethode, dezelfde wasfrequentie en vergelijkbare omstandigheden zijn losse aantallen weinigzeggend. Bij werkelijk aanhoudende haaruitval kijken dermatologen daarom niet alleen naar een pluk in de douche, maar ook naar het patroon op de hoofdhuid en de dikte van de haren.
Veel wassen en verkeerd wassen zijn twee verschillende dingen
De vraag hoe vaak je wast, is maar de helft van het verhaal. Ook de shampoo, watertemperatuur en manier van drogen spelen mee. Een milde shampoo die de hoofdhuid goed verdraagt, is iets anders dan iedere dag krachtig schrobben met een sterk ontvettend product.
Vooral bij lang, droog, geblondeerd of sterk krullend haar kan de haarvezel kwetsbaar zijn. Hard wrijven met een handdoek, ruw kammen als het haar nat is en veel hitte kunnen dan eerder voor breuk zorgen. Dat gaat om beschadiging van het haar boven de huid, niet meteen om een haarzakje dat stopt met groeien.
Daarom hoeft iemand met snel vet wordend, kort haar niet dezelfde routine te volgen als iemand met droge krullen tot op de schouders. Het verschil tussen die twee wordt met de regel ‘maximaal twee keer per week wassen’ volledig genegeerd.
Je hoofdhuid bepaalt vaker het ritme dan de kalender
Een bruikbare wasroutine hoeft niet ingewikkeld te zijn. Wordt het haar na één dag vet en voelt de hoofdhuid prettig aan na een milde wasbeurt, dan kan dagelijks wassen heel redelijk zijn. Blijft het haar meerdere dagen schoon en droogt het snel uit, dan is minder frequent wassen vaak prettiger.
Bij roos, eczeem of aanhoudende irritatie ligt het nog anders. Dan kan niet alleen de frequentie, maar juist ook het type shampoo van belang zijn. Een behandeling voor een hoofdhuidprobleem verdient een andere aanpak dan experimenteren met steeds minder vaak wassen.
Let bovendien op het verschil tussen een droge haarvezel en een geïrriteerde hoofdhuid. De punten van het haar kunnen extra verzorging nodig hebben terwijl de hoofdhuid zelf juist baat heeft bij regelmatige reiniging.
En als het haar echt dunner wordt?
Er bestaat een grens aan wat een betere wasroutine kan oplossen. Shampoo kan een vette hoofdhuid reinigen en het haar prettiger laten aanvoelen, maar maakt erfelijk gevoelige haarzakjes niet ineens ongevoelig voor DHT.
Bij geleidelijk dunner wordend haar op de kruin of bij een terugwijkende haarlijn gaat het daarom om een andere vraag dan de wasfrequentie. Behandelingen zoals minoxidil foam worden ingezet bij bepaalde vormen van patroonhaarverlies, niet om het effect van een wasbeurt tegen te gaan. Of zo’n middel geschikt is, hangt af van de oorzaak van het haarverlies en de gebruiksinstructies.
Wie beide onderwerpen uit elkaar houdt, voorkomt dat een gewone verzorgingskeuze onnodig veel betekenis krijgt. Iets vaker wassen is niet automatisch een behandeling tegen kaalheid, maar ook niet automatisch de oorzaak ervan.
Tot slot
Dagelijks je haar wassen hoeft geen probleem te zijn. Bij sommige mensen werkt het zelfs prettiger dan een paar dagen wachten, zeker wanneer talg en stylingresten zich snel ophopen. Het onderzoek geeft in ieder geval weinig steun aan het idee dat vaker wassen op zichzelf tot meer haarverlies leidt.
De betere vraag is daarom niet of één, drie of zeven keer per week wassen het juiste getal is. Het gaat erom hoe je hoofdhuid reageert, wat voor haar je hebt en hoe zorgvuldig je ermee omgaat. Het doucheputje is daarbij een slechte scheidsrechter.
